క్విక్ రివ్యూ.. బ్లూ ప్రింట్..

 

 

సహజ వనరులు.. గాలి, నీరు

గాలి
భూమిపై గాలి పొర భూ ఉపరితలం నుంచి సుమారు 1000 కి.మీ వరకు ఉంది. ఈ గాలి పొరనే వాతావరణం అంటారు.
గాలి ఒక మిశ్రమ పదార్థం.
వాతావరణంలో 78 శాతం నైట్రోజన్, 21 శాతం ఆక్సిజన్‌తోపాటు కార్బన్‌డైఆక్సైడ్, హైడ్రోజన్, హీలియం, నియాన్, క్రిప్టాన్, జినాన్ వంటి జడవాయువులు కూడా ఉంటాయి.

గాలిలో నీటి ఆవిరి కూడా ఉంటుంది.
గాలి ధర్మాలు:
గాలికి బరువు ఉంటుంది. స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.
గాలికి ఉండే పీడనాలు.. ఊర్ధ్వ ముఖ పీడనం, అధోః ముఖ పీడనం, పార్శ్వ ముఖ పీడనం.

వాతావరణ పీడనం:
గాలి భూమిపై కొంత పీడనాన్ని కలుగజేస్తుంది. ఈ పీడనాన్ని వాతావరణ పీడనం అంటారు.
వాతావరణ పీడనాన్ని భారమితి (బారోమీటర్) తో కొలుస్తారు.
టారిసెల్లీ అనే శాస్త్రవేత్త పాదరస భారమితిని రూపొందించాడు.
పాదరస భారమితిలోని పాదరస స్తంభం ఎత్తు 76 సెం.మీ. దీన్నే సాధారణ వాతావరణ పీడనం అంటారు.
భారమితిలో పాదరస స్తంభంపై ఉన్న శూన్య ప్రదేశాన్ని టారిసెల్ల్లీ శూన్య ప్రదేశం అంటారు.
పాదరస స్తంభం ఎత్తు క్రమేపీ తగ్గడం వర్షం రాకను, హఠాత్తుగా తగ్గడం తుఫాను రాకను సూచిస్తుంది.

గాలి కాలుష్యం:
హానికర పదార్థాలు.. గాలిలో అధికంగా ఉండటాన్ని గాలి కాలుష్యం అంటారు.
కాలుష్య కారకాలు:
ఇంధనాల వినియోగం, అడవుల నరికివేత, వాహనాల నుంచి వెలువడే వాయువులు, పారిశ్రామికీకరణ, ఆధునిక వ్యవసాయ విధానాలు, అణుధార్మికత, ధ్వని కాలుష్యం.

కాలుష్య నివారణ మార్గాలు:
సీఎన్‌జీ వాహనాల వినియోగం.
ఫ్యాక్టరీల్లో వెలువడే పొగకు సరైన ఫిల్టర్‌లు వాడటం.
{పత్యామ్నాయ ఇంధన వనరులైన సౌరశక్తి, బయోగ్యాస్, బయోమాస్ ఎనర్జీ వంటి వాటి వాడకం.
అడవుల పెంపకం
బాయిల్ సూత్రం: నియమిత ద్రవ్యరాశి గల వాయువు ఉష్ణోగ్రత స్థిరంగా ఉంటే.. దాని పీడనం, ఘనపరిమాణం విలోమానుపాతంలో ఉంటాయి.

P a 1/V (OR) PV= Constant
బెర్నౌలీ సూత్రం: ఏదైనా ఒక వస్తువు ఉపరితలానికి సమాంతరంగా గాలి వీచినప్పుడు తలం పైన పీడనం, కింది పీడనం కంటే తక్కువ ఉంటుంది. దీన్నే బెర్నౌలీ సూత్రం అంటారు.

అనువర్తనాలు:
గదిలో సీలింగ్ ఫ్యాన్ తిరుగుతున్నప్పుడు గోడ మీదున్న కాలెండర్ కాగితాలు పైకి లేవడం
ఉధృతంగా గాలి వీచేటప్పుడు ఇంటి పై కప్పులు ఎగిరిపోవడం
విమానాలు గాలిలో ఎగరటం
ప్రవాహి పీడనం:ప్రవాహి అనగా ప్రవహించేది అని అర్థం.

ఒత్తిడి: తలానికి లంబంగా కలుగజేసిన మొత్తం బలం లేదా బరువును ఒత్తిడి అంటారు. దీనికి ప్రమాణాలు సీజీఎస్ పద్ధతిలో డైన్లు, ఎంకేఎస్ పద్ధతిలో న్యూటన్లు.
పీడనం: ఒక బిందువు వద్ద ఉన్న ప్రమాణ వైశాల్యం గల తలంపై కలుగజేసిన ఒత్తిడిని ఆ బిందువు వ ద్ద పీడనం అంటారు.

పీడనం = ఒత్తిడి/వైశాల్యం
పీడనం ప్రమాణాలు: సీజీఎస్ పద్ధతిలో డైను/సెం.మీ2, ఎంకేఎస్ పద్ధతిలో న్యూటన్/మీ2
ప్రవాహి ఊర్ధ్వ, అధః, పార్శ్వ పీడనాలను కలుగజేస్తుంది.

పాస్కల్ సూత్రం: నిశ్చల స్థితిలో ఉన్న ద్రవంపై ఒక బిందువు వద్ద పీడనం ఎక్కువ చేస్తే అది ఆ ద్రవంలోని అన్ని బిందువులను అంటే...అన్ని దిశలకు సమానంగా, ఏ మార్పు లేకుండా వ్యాపిస్తుంది లేదా ప్రసారమవుతుంది.

అనువర్తనాలు: హైడ్రాలిక్ యంత్రాలు పాస్కల్ సూత్రం ఆధారంగా పనిచేస్తాయి. వీటిని పత్తి బేళ్ల తయారీకి, నూనె గింజల నుంచి నూనె తీయడానికి వినియోగిస్తారు. అంతేకాకుండా వాహనాలకు హైడ్రాలిక్ బ్రేకులుగా వాడతారు.

ఆర్కిమెడిస్ సూత్రం: ఏదైనా వస్తువు ఒక ప్రవాహిలో పూర్తిగా కానీ, పాక్షికంగా కానీ మునిగి ఉన్నప్పుడు అది కోల్పోయినట్లనిపించిన బరువు... తొలగించిన ప్రవాహి బరువుకు సమానం.

అనువర్తనాలు: ఆర్కిమెడిస్ సూత్రాన్ని ఉపయోగించి ఘనపదార్థాల సాపేక్ష సాంద్రతలను కనుక్కోవచ్చు. అదేవిధంగా ద్రవం సాంద్రతను నిర్ణయించవచ్చు.

ప్లవన సూత్రాలు:
తొలగించిన ద్రవ ద్రవ్యరాశి, ఆ ద్రవంలో తేలియాడుతున్న వస్తువు ద్రవ్యరాశికి సమానం.
{దవంలో తేలియాడు వస్తువు గరిమనాభి, తొలగించిన ద్రవ గరిమ నాభి, రెండూ ఒకే క్షితిజ లంబరేఖపై ఉంటాయి.

అనువర్తనాలు: హైడ్రోమీటర్‌ను ద్రవాల విశిష్ట సాంద్రతలను కొలవడానికి ఉపయోగిస్తారు.

నీరు
భూ ఉపరితలంపై నీరు సమారు 70 శాతం మేర ఉంటుంది.
{పధాన నీటి వనరులు సముద్రాలు, నదులు, చెరువులు, కుంటలు, కాలువలు, బావులు మొదలైనవి.
భూమిపై ఉన్న నీటిలో సుమారు 97 శాతం సముద్రపు నీరు. ఇది తాగు నీటిగా ఉపయోగపడదు.
మిగిలిన 3 శాతం మంచినీటిలో.. రెండు శాతం ధ్రువాల వద్ద మంచు రూపంలో ఉంది.
మిగిలిన ఒక శాతం నీరు మాత్రమే తాగునీటి అవసరాలకు ఉపయోగపడుతుంది.
నీరు ద్రవ, ఘన, వాయు రూపాలలో లభిస్తుంది.

నీటి బాష్పీభవనం:
నీరు నీటి ఆవిరిగా మారే ప్రక్రియను బాష్పీభవనం అంటారు.
ఒక సెకనులో ఎంత ఘనపరిమాణం గల నీరు ఆవిరిగా మారుతుందో దాన్ని బాష్పీభవనం అంటారు.
బాష్పీభవన రేటు ప్రవాహిని, ప్రదేశాన్ని బట్టి మారుతుంది.

నీటి ద్రవీభవనం:
నీటి ఆవిరి చల్లారి నీరుగా మారే ప్రక్రియను నీటి ద్రవీభవనం అంటారు.
నీటి ఘనీభవనం: నీరు మంచుగా మారటాన్ని నీటి ఘనీభవనం అంటారు.
జలచక్రం: సముద్రం, భూమి, వాతావరణాల మధ్య నీరు నిరంతరం తిరుగుతూ ఉండటాన్ని జలచక్రం అంటారు.
నీటి ఘనపరిమాణాత్మక సంఘటనం:
నీరు మూలకం కాదు
నీటిలో ఆక్సిజన్, హైడ్రోజన్‌లు 1:2 నిష్పత్తిలో ఉంటాయి.
నీటిని విద్యుద్విశ్లేషణం చెందించడం ద్వారా నీటి ఘనపరిమాణాత్మక సంఘటనాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.

జల కాఠిన్యత:
సబ్బుతో చర్యను బట్టి నీటిని రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు. అవి.. 1. కఠిన జలం 2. సాధు జలం
సబ్బుతో వెంటనే నురగనిచ్చే నీటిని సాధు జలం అంటారు.
సబ్బుతో వెంటనే నురగ నివ్వక తెల్లని పిండి వంటి అవక్షేపాన్నిచ్చే నీటిని కఠిన జలం అంటారు.
జల కాఠిన్యం రెండు రకాలు
1. తాత్కాలిక కాఠిన్యత 2. శాశ్వత కాఠిన్యత.

తాత్కాలిక కఠినత్వం: నీటిలో కాల్షియం, మెగ్నీషియం బై కార్పొనేట్‌లు కలిగి ఉండటం వల్ల నీటికి తాత్కాలిక కఠినత్వం వస్తుంది. దీన్ని మరిగించటం వల్ల లేదా క్లార్క్ విధానం ద్వారా తొలగించవచ్చు.
శాశ్వత కఠినత్వం: నీటిలో కాల్షియం, మెగ్నీషియం సల్ఫేట్, క్లోరైడ్‌లు కరిగి ఉండటం వల్ల నీటికి శాశ్వత కఠినత్వం కలుగుతుంది. దీన్ని పెర్‌మ్యుటిట్ పద్ధతి ద్వారా, అయానుల మార్పిడి పద్ధతి ద్వారా తొలగించవచ్చు.

తాగునీటి సరఫరా:
నీటిలో అనేక ఖనిజాలు, సూక్ష్మ జీవులు ఉంటాయి. అందువల్ల తాగే నీరు శుభ్రంగా ఉండాలి. లేకపోతే కలరా, టైఫాయిడ్ వంటి వ్యాధులు సంభవిస్తాయి.
నీటిని గ్రామాలలోనూ, పట్టణాల్లోనూ శుద్ధిచేసి ఇళ్లకు సరఫరా చేస్తారు.
ఈ సరఫరాలో మూడు దశలు ఉన్నాయి. అవి 1. రిజర్వాయర్‌ల్లో నిల్వ చేయడం 2. క్లోరినేషన్/ఎరేషన్ 3. గొట్టాల ద్వారా సరఫరా చేయడం.

నీటి కాలుష్యం:
అధిక మోతాదులో ఉండకూడని వ్యర్థ పదార్థాలు నీటిలో ఉంటే దాన్ని నీటి కాలుష్యం అంటారు.
కాలుష్య కారకాలు: పరిశ్రమల వ్యర్థాలు, అణు ఉత్పాదన కేంద్రాలు, వ్యవసాయ వ్యర్థాలు, పౌల్ట్రీ పరిశ్రమలు, డైరీ పరిశ్రమలు మొదలైనవి.

కాలుష్య నివారణ పద్ధతులు:
వ్యర్థ నీటిని చెరువులు, సరస్సుల్లోకి వదిలేముందు శుద్ధి చేయాలి.
చెత్త పదార్థాలను నీటిలో కలవనీయకుండా కంపోస్ట్ తయారు చేయాలి.
నివాసప్రాంతాలకు దూరంగా పరిశ్రమలు స్థాపించాలి.
వాన నీటిని నిల్వ చేసే పద్ధతులు అవలంబించాలి.
నదులు, సరస్సులపై చెక్‌డ్యామ్‌లు నిర్మించాలి.

....................................................

బిట్స్
1. కిరోసిన్, పెట్రోల్‌లలో బాష్పీభవన రేటు అధికంగా ఉండేది ..................
2. నీటి ఆవిరి గాలిలో ప్రవే శించడాన్ని.................అంటారు.
3. నీటి బాష్పీభవన స్థానం.................
4. నీటి ఘనీభవన స్థానంచి.................
5. నీటి విద్యుత్ వాహకతను పెంచడానికి .................కలుపుతారు.
6. విద్యుత్‌ను ఉపయోగించి పదార్థాన్ని వినియోగం చెందించడాన్ని .................అంటారు.
7. భారమితిలో పాదరస స్తంభంపై ఉన్న శూన్య ప్రదేశాన్ని .................అంటారు.
8. అయాన్ మార్పిడి ద్వారా నీటి కాఠిన్యతను తొలగించే పరికరంలో ఆ పాత్ర.................ను కలిగుంటుంది.
9. అయాన్ మార్పిడి ద్వారా నీటి కాఠిన్యతను తొలగించే పరికరంలో అ పాత్రను.................అంటారు.
10. మెగ్నీషియం కార్బొనేట్ నీటిలో కరిగిన .................కాఠిన్యత ఏర్పడుతుంది.
11. క్లార్క్ విధానంలో నీటిని శుభ్రపరిచినప్పుడు నీటికి .................కలుపుతారు.
12. నీటిని తుషార రూపంలో గాలిలోకి పంపు చేసి సూక్ష్మ జీవులను నిర్మూలించడాన్ని.................అంటారు.
13. క్లోరిన్ వాయువును పంపి నీటిని శుభ్రం చేసే విధానాన్ని .................అంటారు.
14. అధిక మోతాదులో ఉండకూడని వ్యర్థ పదార్థాలు నీటిలో ఉండటాన్ని .................అంటారు.
15. అధిక పీడన ప్రదేశం నుంచి అల్ప పీడన ప్రదేశానికి వీచే గాలిని .................అంటారు.
16. వర్షాన్ని కొలవడానికి .................వాడతారు.
17. మంచు, ఉప్పుల మిశ్రమాన్ని .................అంటారు.
18. గాలి భూ ఉపరితలంపై కలుగజేసే పీడనాన్ని ................. అంటారు.
19. వాతావరణ పీడనాన్ని కొలిచే పరికరం .................
20. భారమితిలో పాదరస స్తంభం ఎత్తు .................

సమాధానాలు:
1. పెట్రోలు; 2. ఆర్ధ్రత; 3. 100 డిగ్రీ సెంటిగ్రేడ్; 4. 0 డిగ్రీ సెంటిగ్రేడ్; 5. ఆమ్లం; 6. విద్యుద్విశ్లేషణం; 7. టారిసెల్లీ శూన్యప్రదేశం; 8. డీ అసిలైట్; 9. అయాన్ ఎక్స్‌చేంజర్; 10. తాత్కాలిక; 11. సున్నం; 12. ఏరేషన్; 13. క్లోరినేషన్; 14. నీటి కాలుష్యం; 15. పవనం; 16. వర్షమాపకం; 17. ఘనీభవన మిశ్రమం; 18. వాతావరణ పీడనం; 19. భారమితి; 20. 76 సెం.మీ

జనరల్ సైన్సూ ముఖ్యమే...!

జంతురాజ్యం రాబర్‌‌ట విట్టేకర్ ప్రతిపాదించిన జీవుల వర్గీకరణ బహుకణ జంతువులన్నింటినీ జంతురాజ్యం (Animalia)లో వర్గీకరించారు. జీవులన్నిం టిలో జంతువులు సంక్లిష్టమైనవి. జంతువుల శరీర నిర్మాణం, శరీర ధర్మాల్లో ఎంతో వైవిధ్యం కనిపిస్తుంది. అతి సరళ జంతువులు ప్రోటోజో వా జీవులు. ఇవి మొదటి, ఏకకణ జంతువులు. ప్రస్తుత వర్గీకరణ బట్టి వీటిని ప్రోటిస్టా రాజ్యం లో వర్గీకరించారు. జంతువులను అనేక ప్రధాన వర్గాల్లోకి విభజిస్తారు. ఒక వర్గంలోని జంతువు లన్నీ కొన్ని సామాన్య సాధారణ లక్షణాలు ప్రదర్శిస్తాయి. ఐతే వీటిలో కూడా ప్రత్యేకతలు ఉండటం ద్వారా ఒక వర్గాన్ని విభాగాల్లో, విభా గాన్ని క్రమంలో విభజిస్తారు.  ఉదాహరణకు మానవుడు కార్డేటా వర్గానికి చెందినవాడు. ఈ వర్గంలోని క్షీరదాల (mammals) విభాగంలోని ప్రైమేట్స్ (Primates) క్రమంలో మనిషిని వర్గీకరించారు. ఒక క్రమంలో అవే ప్రజాతి (Genus)లు ఉంటాయి. ఒక ప్రజాతిలో అనేక జాతులు (species) ఉంటాయి. ఒక జాతి అంటే తమలోతాము అంతర్‌ప్రజననం చెందే సమాన లక్షణాలున్న జీవుల సమూహమని అర్థం. సివిల్స్ ప్రిలిమ్స్, గ్రూప్-1 ప్రిలిమ్స్, గ్రూప్-2 పరీక్షల్లో తరచుగా జంతువర్గం లేదా రకాల ప్రశ్నలొతస్తున్నాయి. ప్రశ్నలు ఎక్కువగా జంతువుల ప్రత్యేక లక్షణాలు, జంతువుల ఉప యోగాలపై కేంద్రీకృతమై ఉంటున్నాయి. కాబట్టి ఈ అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని జంతు వర్గాలు చదువుకోవాలి. జంతువులన్నిట్లో సంక్లిష్టమైంది కార్డేటా. మిగతా వర్గాలను నాన్-కార్డేటా వర్గాలంటారు. ప్రధాన నాన్‌కార్డేటా వర్గాలు.. ప్రోటోజోవా, పొరిఫెరా, సీలెంటిరేటా, ప్లాటిహెల్మింథిస్, నెమాటి హెల్మింథిస్, అనెలిడా, ఆర్థ్రోపొడా మొలస్కా, ఇకైనోడెర్మేటా. ప్రోటోజోవా ఏకకణ జీవులున్న వర్గం. వీటిలో కణం జీవిగా వ్యవహ రిస్తుంది. పోషణ, శ్వాస, విసర్జక క్రియలు ప్లాస్మాత్వచం ద్వారానే జరుగుతాయి. ఇవి అత్యధికంగా స్వేచ్ఛా జీవులు. ఉదా: అమీబా, పారామీసియం, యుగ్లీనా. కొన్ని పరాన్న జీవులుగా వ్యవహరిస్తూ మానవుడు ఇతర జంతువులకు వ్యాధులు కలిగిస్తున్నాయి. ఉదా: ప్లాస్మోడియం (మలేరియా), లిష్మానియా డొనొ వాని (కాలా అజార్), లిష్మానియా ట్రాఫికా (ఢిల్లీ బామిల్స్), ఎంటమీబా హిస్టాలిటికా (అమీబియాసిస్). మొదటి బహుకణ జంతువుల వర్గం పొరి ఫెరా. వీటి శరీరమంతా రంధ్రాలు ఉంటాయి. సాధారణంగా వీటిని స్పంజికలు అంటారు. వీటిలో పోషణ, శ్వాస, విసర్జక క్రియ, ప్రత్యు త్పత్తిలో ఉపయోగపడే కుల్య వ్యవస్థ, రక్షణ కోసం కంటకాలు (spicules) అనే ముళ్ల వంటి నిర్మాణాలుంటాయి. ఉదా: యూస్పాంజియా, యూప్లెక్టెల్లా, క్లయోనా. మొదట కణజాలయుత జంతువర్గం సీలెం టిరేటా లేదా నిడేరియా. వీటిలో ఆహార సేకరణ, రక్షణ, చలనంలో ఉపయోగపడే వంశ కణాలు (nidoblasts/ Nemat-oblasts) ఉండడం ప్రత్యేకత. ఉదా: హైడ్రా, జెల్లీ ఫిష్, సీఫ్యాన్, సీఫెరర్ ఈ వర్గంలోని ప్రవాళంలో కొన్ని ఉష్ణ సముద్రాల్లో తీరం నుంచి కొన్ని కి.మీ. దూరం లో ప్రవాళ అవరోధాలు (coral reefs) నిర్మి స్తాయి. ఇవి అధిక జీవవైవిధ్యానికి నిలయాలు. మొదటి అవయవ శ్రేణి జంతువులు ప్లాటీ హెల్మింథిస్. ఇవి అధికంగా పరాన్న జీవులు. ఉదా: బద్దెపురుగులు, ఫ్లూక్‌లు. కొన్ని స్వేచ్ఛాజీవులు. ఉదా: ప్లనేరియన్‌లు.  వీటిలోని విసర్జకాంగాలు జ్వాలా కణాలు. నిజమైన పురుగులు ఉన్న వర్గం నెమాటిహెల్మిం థిస్, నాళంలో నాళం లాంటి శరీర నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శించే వీటిలో... అధికంగా పరాన్నజీవులు లీ ఆస్కారిస్ (గుండ్రటి పురుగు), ఆంకైలోస్టో మా(కొక్కెపురుగు), ప్యుచరేరియా (ఫైలేరియా పురుగు). నిజమైన శరీర ఖండీ భవనం, శరీర కుహరాలు అభివృద్ధి చెందిన మొదటి జంతు వర్గం అనెలిడా. ఈ వర్గంలో వానపాములు, జలగలు, నిరీస్, సముద్ర ఎలుక వంటి జంతు వులుంటాయి.  అతి పెద్ద జంతువర్గం ఆర్ద్రో పోడా. వీటిలో కీటకాలు, క్రస్టేసియన్‌లు(రొ య్యలు, పీతలు, లాబ్ట్సర్‌లు(షింప్‌లు), అరాక్ని డన్‌లు(తేళ్లు సాలీడు టిక్‌లు మైట్‌లు) మిరియా పాడ్‌లు(శతపాదులు, సహస్రపాదులు)పెరిప్యా టిస్ అనే జంతువులుంటాయి. కీటకాల్లో మూడు జతల కాళ్లు, రెండు జతల రెక్కలు, విస ర్జకంగాలుగా మాల్ఫిజీయన్ నాళికలు, శ్వాసాం గాలుగా వాయునాళాలు, నత్రజని వ్యర్థంగా యూరిక్ ఆమ్లం, సంయుక్త నేత్రాలు ఉంటాయి. రెండో అతిపెద్ద జంతువర్గం మొలస్కా. మృదు వైన శరీరమున్న ఈ జంతువులన్నిట్లో దాదాపు రక్షణ కోసం కర్పరం (shell) ఉంటుంది. నీటి నాణ్యత తెలుసుకునే ఆస్ఫ్రేడియాలు అనే జ్ఞానేంద్రియం ఉండటం వీటి ప్రత్యేకత. ఉదా: నత్తలు, ముత్యపు చిప్పలు, స్వ్విడ్‌లు, మసల్స్, క్లాంలు, సెపియా అక్టోపస్. కేవలం సముద్ర జీవులు మాత్రమే ఉన్న జంతువర్గం ఇకైనోడెర్మాటా. వీటి శరీరమంతా ముళ్లుంటాయి. చలనం కోసం జలప్రసరణ వ్యవస్థ ఉండటం వీటి ప్రత్యేకత. ఉదా: స్టార్‌ఫిష్, సీ లిల్లీలు, సముద్ర దోసకాయలు శరీర పృష్ట మధ్య భాగంలో పృష్ఠదండం అనే దండాకార నిర్మాణం లేదా దాని రూపాం తర నిర్మాణం ఉన్న జంతువులు కార్డేటా వర్గంలో ఉంటాయి. వీటిలో అధిక జీవుల్లో పృష్ఠ దండం వెన్నెముకగా మారి ఉంటుంది. వీటిని సకశేరుకాలంటారు. సకశేరుకాలు ప్రధానంగా రెండు రకాలు. దవడలు లేని నిమ్న సకశేరుకాలు. ఉదా: మిక్సిన్ (Hagfish), పెట్రోమైజాన్ (Lamforey). ఇవి చేపలా ఉండే జలచరాలు. రెండో రకం దవడలు ఉన్న ఉన్నత సకశేరుకాలు. ఇవి ఐదు రకాలు... చేపలు, ఉభయ చరజీవులు, సరీసృపాలు, పక్షులు, క్షీరదాలు. చేపలు తప్ప మిగతా నాలుగు రకాలు చతుష్టాదులు. చేపలు, ఉభయ చరజీవులు, సరీసృపాలు- శీతల రక్త, అస్థిరోష్ణ జంతువులు. పక్షులు, క్షీరదాలు ఉష్టరక్త జీవులు. సరీసృపాలు, పక్షులు, క్షీరదాల్లో అంతర ఫలదీక రణం ఉంటుంది. ఆడజీవి శరీరంలో పిండాభి వృద్ధి మొదలవుతుంది. పిండం చుట్టూ ఉల్బం తో సహా ఇతర పిండత్వచాలు ఏర్పడుతాయి. కాబట్టి ఈ మూడు రకాల సకశేరుకాలను ఉల్బ జీవులంటారు. ప్రాక్టీస్ బిట్స్ 1. వీటిలో కీటకం కానిది? ఎ) బొద్దింక బి) సాలీడు సి) బీటిల్ డి) సీతాకోకచిలుక 2. రుతువులకు అనుగుణంగా జంతువులు ప్రదర్శించే వలసల అధ్యయనం? ఎ) ఫినాలజీ బి) ఫ్రెనాలజీ సి) ట్రోఫాలజీ డి) సెరాలజీ 3. నేషనల్ రీసెర్‌‌చ సెంటర్ ఆన్ కేమల్ (ఒంటె) ఎక్కడ ఉంది? ఎ) జోథ్‌పూర్ బి) బికనీర్ సి) ఉదయ్‌పూర్ డి) జైపూర్ 4. వీటిలో ఉభయలింగ జీవి? ఎ) స్పంజిక బి) వానపాము సి) బద్దెపురుగు డి) పైవన్నీ 5. అత్యంత వైవిధ్యమైన ప్రవాళఛిత్తికలు ఎక్కడ కనిపిస్తాయి? ఎ) ఫిజీ దీవులు బి) అండమాన్, నికోబార్ దీవులు సి) ఆస్ట్రేలియా తీరం డి) లక్ష దీవులు 6. వీటిలో నిజమైన చేప? ఎ) జెల్లీ ఫిష్ బి) స్టార్ ఫిష్ సి) సిల్వర్ ఫిష్ డి) స్టోన్ ఫిష్ 7. ఏ ప్రోటీన్ ఆక్సీకరణ ద్వారా కొన్ని జంతు వుల శరీరం నుంచి కాంతి విడుదల వుతుంది? ఎ) లైసోజైం బి) ల్యూసిఫెరిన్ సి) రెనిన్ డి) సెరిసిన్ 8. కింది పట్టు రకాల్లో దేశీయ రకం? ఎ) ఎరి బి) ముగా సి) తసార్ డి) మల్బరీ 9. లక్క ఉత్పత్తిలో మొదటి స్థానంలో ఉన్న దేశం? ఎ) శ్రీలంక బి) చైనా సి) భారత్ డి)జపాన్ 10. సెంట్రల్ ఇన్‌ల్యాండ్ ఫిషరీస్ రీసెర్‌‌చ ఇన్‌స్టి ట్యూట్ ఎక్కడుంది? ఎ) కోల్‌కత్తా బి) ముంబై సి) విశాఖపట్నం డి) తిరువనంతపురం 11. బద్దెపురుగుల విసర్జకాంగాలు? ఎ) వృక్కాలు బి) జ్వాలాకణాలు సి) మాల్ఫీజియన్ నాళికలు డి) చర్మం 12. సముద్ర కుందేలు ఏ రకమైన జంతువు? ఎ) చేప బి) సరీసృపం సి) క్షీరదం డి) ఏదీ కాదు 13. అతిపెద్ద అకశేరుకం? ఎ) అక్టోపస్ బి) టెరిడో సి) ఆర్కిట్యులిస్ డి) సెపియా 14. ముత్యాల పరిశ్రమకు పితామహుడు? ఎ) కొకిచి మికిమొటొబి) మిస్‌టుచి సి) ఇసూజి డి) కికు కెమైనీ 15. పడవలకు చిల్లు పెట్టే మొలస్కా జంతువు?  ఎ) సెపియా బి) లాలిగో సి) డోరిస్ డి) టెరిడో 16. విలువైన ముత్యం దేని నుంచి లభిస్తుంది? ఎ) యునియో బి) మైటిలస్ సి) పింక్టాడా డి) నాటిలస్ 17. జలగను ఉపయోగించి శరీరంలో చెడు రక్తాన్ని తొలగించే ప్రక్రియ? ఎ) ఫ్లె బొటొమీ బి) అపోలైసిస్ సి) డిఫ్యూజన్ డి) ప్లాస్మోలైసిస్ 18. సముద్ర ఎలుక ఏ జంతు వర్గానికి చెందింది? ఎ) ఆర్ధ్రోపొడా బి) అనెలిడా సి) మొలస్కా డి) ఇకైనోడెర్మాటా 19. తేనెటీగ డింభకం? ఎ) రిగ్లర్ బి) క్యాటర్‌పిల్లర్ సి) మాగ్గాట్ డి) గ్రబ్ 20. చీమల అధ్యయనం? ఎ) మిర్మికాలజీ బి) ఏరినాలజీ సి) లెపిడోటెరాలజీ డి) అకరాలజీ 21. ఏ కీటకం ద్వారా కాలా అజార్ వ్యాప్తి చెందుతుంది? ఎ) స్యాండ్ ఫ్లై బి) దోమ సి) సీ-సీ ఫ్లై డి) ఏదీ కాదు 22. ఏ దోమ కాటు ద్వారా ఎల్లో ఫీవర్ వ్యాప్తి చెందుతుంది? ఎ) క్యూలెక్స్ బి) అనాఫిలిస్ సి) ఎడిస్ డి) ఏదీ కాదు 23. కీటకాల్లో రెక్కలు, కాళ్ల ఎన్ని జతలు? ఎ) రెండు, మూడు బి) మూడు, రెండు సి) ఒకటి, రెండు డి) రెండు, ఒకటి 24. తిమింగలాల, డాల్ఫిన్ల ప్రధాన శ్వాసాంగాలు? ఎ) మొప్పలు బి) చర్మం సి) ఊపిరితిత్తులు డి) పైవన్నీ 25. ఎగిరే సర్పం? ఎ) పీడోసిప్రిస్ బి) గెకో సి) డ్రాకో డి) క్రైసోపిలియా 26. సముద్ర తోడేళ్లు ఏ రకమైన జంతువులు? ఎ) సముద్ర సర్పాలు బి) సొర చేపలు సి) విద్యుత్ రే చేపలు డి) సముద్ర క్షీరదాలు 27. కింది వాటిలో ఉల్బజీవి? ఎ) కప్ప బి) సొరచేప సి) ఉడుము డి) సాలమండర్ 28. సర్పాల్లోని ప్రధాన ఘ్రాణాంగాలు? ఎ) జాకబ్‌సన్‌‌స బి) కీబర్‌‌స అంగాలు సి) బొజానస్ అంగాలు డి) చేపల్లో ఘ్రాణాంగాలు ఉండవు 29. మంచినీటి తాబేళ్లు? ఎ) టెర్రాపిన్‌‌స బి) టర్టల్స్ సి) టార్టియిజ్ డి) ఏదీ కాదు 30. వీటిలో ఎగరని పక్షి? ఎ) ఆస్ట్రిచ్ బి)కస్సావోరి సి) టినామస్ డి)పైవన్నీ 31. భారీ సమూహాల్లో వచ్చి పంటను నష్టపర్చే కీటకం? ఎ) ఎఫిడ్ బి) లోకస్ట్ సి) హార్‌‌నఫ్లై డి) బాటిల్ ఫ్లై 32. కింది క్షీరదాల్లో ఉభయచరజీవి? ఎ) వాల్స్ బి) సీల్ సి) కైరోనెక్టస్ డి) పైవన్నీ 33. సజీవ శిలాజంగా పిలిచే స్ఫీనోడాన్ ఏ ప్రాంతంలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది? ఎ) ఆస్ట్రేలియా బి) ఆగ్నేయాసియా సి) న్యూజిలాండ్ డి) భారత్ 34. వీటిలో ఊపిరితిత్తి చేప? ఎ) ప్రోటోపైరస్ బి) లెపిడోసైరిన్ సి) నియోసెరటోడస్ డి) పైవన్నీ 35. వీటిలో శీతల రక్త జంతువులు? ఎ) కప్ప బి) చేప సి) బల్లి డి) పైవన్నీ 36. ఫ్లైయింగ్ ఫాక్స్ ఏ జంతువు? ఎ) బల్లి బి) కప్ప సి) పక్షి డి) గబ్బిలం 37. సముద్రం నుంచి నదికి, తిరిగి సముద్రానికి వలస వెళ్లే చేపలు? ఎ) అనాడ్రోమస్ బి) కెటాడ్రోమస్ సి) ఆంఫీడ్రోమస్ డి) పొటామొడ్రోమస్ సమాధానాలు 1) బి 2) ఎ 3) బి 4) డి 5) ఎ 6) డి 7) బి 8) సి 9) సి 10) ఎ 11) బి 12) డి 13) సి 14) ఎ 15) డి 16) సి 17) ఎ 18) బి 19) డి 20) ఎ 21) ఎ 22) సి 23) ఎ 24) సి 25) డి 26) బి 27) సి 28) ఎ 29) ఎ 30) డి 31) బి 32) డి 33) సి 34) డి 35) డి 36) డి 37) ఎ

అభివృద్ధి.. పర్యావరణ సమస్యలు.. చట్టాలు

మొదటి యూనిట్

ఈ యూనిట్‌లోని అంశాలు పర్యావరణ చట్టాలకు సం బంధించినవి. ఇందులో సూచించిన ఐదు చట్టాలకు సం బంధించిన సవూచార అధ్యయునంతో ప్రిపరేషన్ ప్రారం భించాలి. చట్టానికి సంబంధించి వలిక అవగాహన ఏర్ప ర్చుకోకుండా.. గైడ్లు, మెటీరియల్స్ మీద ఆధారపడటం వల్ల అనుకున్న లక్ష్యాన్ని సాధించలేవునే విషయూన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. చట్టాలకు సంబంధించిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాసేటప్పుడు.. వాటిలోని సెక్షన్లను, నిబం ధనలను ప్రస్తావించడం సందర్భోచితంగా ఉంటుంది.

చట్ట పరిభాషను ఉన్నది ఉన్నట్టుగా రాయుడం వల్ల ఎటు వంటి ప్రయోజనం ఉండదు. కాబట్టి చట్టాన్ని అధ్యయనం చేసేటప్పుడు ముఖ్య నిబంధనల సారాంశాన్ని క్లుప్తంగా నోట్స్ రూపంలో రాసుకోవడం అభిలషణీయంగా ఉంటుంది. మరో ముఖ్యమైన విషయం, చట్టాలలోని అంశాలనే కాకుండా వాటి అవుల్లో ఎదురవుతున్న ఇబ్బం దులు, మరింత మెరుగపరచడానికి సూచనలు వంటి అంశాల మీద కూడా దృష్టిని సారించాలి.

2008 గ్రూప్ 1 పరీక్షలో ఈ యూనిట్ నుంచి అడిగిన ప్రశ్నలను గమనిస్తే..అవి సరళంగా కనిపిస్తాయి. వివిధ పర్యావరణ విభాగాల గురించి వివరంగా చర్చించండి? జల కాలుష్య నియంత్రణ చట్టం గురించి వివరించం డి? ఈ రెండు ప్రశ్నలు నేరుగా ఉన్నాయి. కాబట్టి ప్రతి విద్యార్ధి తనకున్న పరిధిలో సవూధానాన్ని ప్రెజెంట్ చేయువచ్చు.

ఈ రకమైన మూస ప్రశ్నలలో మనకు అందుబాటులో ఉండే విస్తారమైన సమాచారాన్ని కేవలం 10-12 నిమిషాలలో కుదించి అర్థవంతంగా ప్రెజెంట్ చేయుడానికి చాలా అనుభవం, నైపుణ్యం కావాలి అనే విషయూన్ని ఈ సందర్భంలో గుర్తుంచుకో వాలి. ఇదే యూనిట్ నుంచి పర్యావరణ చట్టాల అమ ల్లో ఇమిడి ఉన్న అంశాలు ఏమిటి? అని రెండు మార్కు లకు విశ్లేషణాత్మక ప్రశ్నను కూడా ఇచ్చారు. వచ్చే పరీక్ష లో ఇదే రకమైన ప్రశ్నలను ఎక్కువ మార్కులకు అడిగే అవకాశముంది.

ఎక్స్‌పెక్టెడ్ కొశ్చన్స్:
పర్యావరణంలోని ప్రధాన విభాగాలను పేర్కొని వీటి మధ్య సంబంధాలను చర్చించండి?
పర్యావరణంలో నేలల పాత్రను వివరించండి?
వాతావరణంలోని పొరలను పేర్కొని జీవావరణాన్ని ప్రభావితం చేసే పొర లక్షణాలను వివరించండి?
జీవావరణానికి పర్యావరణంలోని ఇతర పొరలకు మధ్య సంబంధాలను పరిశీలించండి?
భారతదేశంలో పర్యావరణవాదం రూపు రేఖలను పరిశీలించండి?
పర్యావరణవాదం వల్ల సామాజిక ఆర్ధికాభివృద్ధిపై ప్రభావాన్ని మూల్యాంకనం చేయండి?
కాలుష్య నియంత్రణ చట్టాల ప్రకారం నమూనాల సేక రణకు సంబంధించిన నియమ నిబంధనలను చర్చిం చండి?
జల కాలుష్య సుంకాల చట్టం కింద వివిధ రకాల జల వినియోగంపై సుంకాల వివరాలను వివరించండి?
పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం కింద కేంద్ర ప్రభుత్వ సాధారణ అధికారాలను చర్చించండి?
పర్యావరణ పరిరక్షణకు చట్టాలు ఎంతమేరకు ఉపయో గపడతాయో వాటి పరిమితులేమిటో విశ్లేషించండి?

రెండో యూనిట్

ఇందులోని అంశాలు సహజ వనరులకు సంబంధిం చినవి. అటవీ, జల, ఖనిజ, భూవనరులకు సంబంధించిన అంశాలను సిలబస్‌లో పొందుపరిచారు. విద్యార్ధులకు ఈ అంశాలు సాధారణంగాను, తేలికగాను క నిపిస్తాయి. కానీ వీటి పరిధి మాత్రం చాలా విస్తృతం అనే అంశాన్ని గుర్తుం చుకోవాలి. సమకాలీన సమాచారం, క్షేత్ర స్థాయి సమస్యల పట్ల అవగాహన అవసరం. భౌగోళిక శాస్త్ర పాఠ్య పుస్తకా లలో ఈ యూనిట్‌లోని అంశాలకు సంబంధించిన విస్తృత సమాచారం లభ్యమవుతుంది. వనరుల విస్తరణ, వనరుల పరిమాణం మీద కంటే వనరులకు సంబంధించిన సమ స్యలపై విద్యార్ధులు అధిక దృష్టిని కేంద్రీకరించాలి.

2008 గ్రూప్ 1 పరీక్షలో రెండో యూనిట్ నుంచి అడి గిన ప్రశ్నలు మూస రీతిలో ఉన్నాయి. భారతదేశంలో అడవుల రకాలను వివరించండి? భారతదేశంలో లభ్య మయ్యే ఖనిజ వనరులను వివరించండి? అని అడి గారు. ఈ రకమైన ప్రశ్నలకు సమాధానాలను ఎంతో నైపుణ్యంతో రాస్తే తప్ప అధిక మార్కులు సాధించడం కష్టం. వచ్చే గ్రూప్ 1 పరీక్షలో పాయింటెడ్, స్పెసిఫిక్ ప్రశ్నలు అడిగే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.

ఎక్స్‌పెక్టెడ్ కొశ్చన్స్:
భారతదేశంలో కొనిఫెరస్ అరణ్యాలు ఎక్కడ పెరుగు తున్నాయి? లక్షణాలు,ఉపయోగాలు వివరించండి?
అడవుల వల్ల మానవ సమాజాలకు కలిగే ప్రయోజ నాలను పరిశీలించండి?
భారతదేశంలోని ప్రధాన, గౌణ అటవీ ఉత్పత్తులను అంచనా వేయండి?
భారతదేశంలో అటవీ వనరులకు ఏర్పడుతున్న ముప్పును చర్చించండి?
భారతదేశంలో దుర్భిక్ష, వరద పీడిత ప్రాంతాల విస్తరణను చర్చించండి?
ఆనకట్టల వర్గీకరణను పేర్కొని వాటి ప్రయోజనాలను, లక్షణాలను వివరించండి?
ఆనకట్టల వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను, ఎదురవుతున్న సమస్యలను పరిశీలించండి?
భారతదేశంలో నేలల పరిరక్షణకు ప్రభుత్వం తీసుకుం టున్న చర్యలను మూల్యాంకనం చేయండి?
భారతదేశంలో పంటల రీతులను ప్రభావితం చేస్తున్న అంశాలను విశ్లేషించండి?
ఖనిజ వనరుల వెలికితీత భారతదేశంలో ఏరకంగా పర్యావరణ సమస్యలకు దారితీస్తుందో వివరించండి?

మూడో యూనిట్

ఈ విభాగంలోని అంశాలు ఆవరణ వ్యవస్థలకు సంబం ధించినవి. ఈ యూనిట్‌ను ప్రధానంగా రెండు విభాగాలు గా విభజించవచ్చు. అవి ఆవరణ వ్యవస్థ-అంశాలు, జీవ వైవిధ్యం- సంబంధిత అంశాలు. ముఖ్యంగా జీవవైవిధ్య తకు సంబంధించి సమకాలీన సమాచారాన్ని సేకరించాలి. ఓడమ్ రచించిన ఎకో సిస్టం మొదలుకొని ఆవరణ వ్యవస్థ లకు సంబంధించిన అనేక పాఠ్య పుస్తకాలు మార్కెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రామాణిక పాఠ్యపుస్త కాలు, గ్రంథాల ఆధారంగా ప్రిపరేషన్ కొనసాగాలి.

2008 గ్రూప్ 1 పరీక్షలో ఈ యూనిట్ నుంచి నాణ్యమై న ప్రశ్నలు అడిగారు. ఫోకస్డ్‌గా చిన్న చిన్న భాగాలుగా అడిగారు. అర్థవంతంగా ప్రిపేర్ అయితే తప్ప ఇటు వంటి ప్రశ్నలకు సవూధానాలు రాయుడం కష్టం.

ఎక్స్‌పెక్టెడ్ కొశ్చన్స్:
ఆవరణ వ్యవస్థలకు కిరణజన్య సంయోగక్రియ ఏ విధంగా ఉపకరిస్తుందో వివరించండి?
పరపోషకాలు అంటే ఏమిటి? ఏదేని ఒక ఆహార వ్యవస్థలో వీటి పాత్రను పరిశీలించండి?
ఆహార పిరమిడ్ అంటే ఏమిటి? విలోమ ఆహార పిరమిడ్ దృ గ్విషయాన్ని పరిశీలించండి?
తృణ భూముల ఆవరణ వ్యవస్థలలో ‘ఆహారపు వల’ ను వివరించండి?
ఆహారపు వలలు విచ్ఛిన్నమవటంలో మానవుని పాత్ర ను పరిశీలించండి?
మానవ నిర్మిత (కృత్రిమ) ఆవరణ వ్యవస్థలకు ఉదాహ రణలివ్వండి?
జీవ వైవిధ్యతను పరిరక్షించడానికి జాతీయ, అంతర్జాతీ య స్థాయిలో తీసుకోవాల్సిన చర్యలను వివరించండి?
‘బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్’ నిర్మాణాన్ని పరిశీలించి భారత దేశంలోని రక్షిత బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్‌ల ఉనికిని పేర్కొనండి?
భారతదేశంలో ‘రామ్ సేర్’ ఒప్పందం కింద రక్షిస్తున్న ఆవరణ వ్యవస్థలేవి?
‘పోషక చక్రం’ అంటే ఏమిటి? ప్రాధాన్యతను వివరిం చండి?

నాలుగు - ఐదో యూనిట్లు

నాలుగో యూనిట్‌లో పర్యావరణ కాలుష్యం, ఘన వ్యర్ధ నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశాలను పొందుపరిచారు. ఐదో యూనిట్‌లో అంతర్జాతీయ పర్యావరణ సమస్యలు, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ పాత్ర వంటి అంశాలను చేర్చారు. 2008 గ్రూప్ 1లో ఈ రెండు యూనిట్ల నుంచి సునిశితమైన, సందర్భోచితమైన ప్రశ్నలు ఇవ్వడం జరిగింది. ముఖ్యం గా ఐదో యూనిట్‌లోని అంతర్జాతీయ పర్యావరణ సమస్యలకు సంబంధించి సమకాలీనంగా జరుగుతున్న సంఘట నలను విద్యార్ధులు నిశితంగా పరిశీలించాలి. వీటి కోసం ప్రతి రోజు వార్తాపత్రికలను, మ్యాగజీన్లను చదవడం తప్పనిసరి.

నాలుగో యూనిట్ ఎక్స్‌పెక్టెడ్ కొశ్చన్స్:
జల కాలుష్య ప్రధాన కారణాలను, కారకాలను వివరించండి?
బయోమాగ్నిఫికేషన్ అంటే ఏమిటి? దీనికి ఉదాహ రణ ఇవ్వండి?
యుట్రిఫికేషన్ అంటే ఏమిటి? దీని దుష్ర్పభావాన్ని వివరించండి?
ధ్వని కాలుష్య అవధులను పేర్కొని ధ్వని కాలుష్య నియంత్రణ పద్ధతులను వివరించండి?
నీటి శుద్ధిలో వివిధ దశలను వివరించండి?
పారిశ్రామికాభివృద్ధి జల, వాయు, శ బ్ద కాలుష్యాలకు ఏ రకంగా కారణమవుతుందో చర్చించండి?
వాహనాల నుంచి విడుదలయ్యే ఏ వ్యర్ధ పదార్ధాలు వాయు కాలుష్యాన్ని కలుగజేస్తాయి? వాహన కాలుష్య నియంత్రణకు చేపట్టాల్సిన చర్యలేవి?
ఘన వ్యర్ధాలను వర్గీకరించండి?
బయో మెడికల్ వ్యర్ధాలు, ఎలక్ట్రానిక్ వ్యర్ధాలు ఏ రకంగా హాని కారకాలో పరిశీలించండి?
ఘన వ్యర్ధ నిర్వహణలో భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలేవి?

ఐదో యూనిట్ ఎక్స్‌పెక్టెడ్ కొశ్చన్స్:
గ్లోబల్ వార్మింగ్ వివాదంలో భారతదేశం వైఖరిని వివరించండి?
గ్లోబల్ వార్మింగ్‌ను నివారించడానికి నీవు వ్యక్తిగతం గా తీసుకునే చర్యలేవి?
సుస్థిరాభివృద్ధి అంటే ఏమిటి? భారతదేశంలో ఆర్ధికా భివృద్ధి పర్యావరణ సమస్యలకు ఏ రకంగా దారితీ స్తుందో పరిశీలించండి?
వాటర్‌షెడ్ నిర్వహణ వల్ల ఉపయోగాలేవి?
భారతదేశం మీద శీతోష్ణస్థితి మార్పు ప్రభావాన్ని పరి శీలించండి?
ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీని ఏ విధంగా పర్యావరణ అభి వృద్ధికి ఉపయోగించవచ్చో వివరించండి?
భారతదేశంలో వ్యర్ధాల పునశ్చక్రీయం ఎక్కడ ప్రయ త్నిస్తున్నారు?
భారతదేశంలో వ్యర్ధ భూముల విస్తీర్ణాన్ని పరిశీలిం చండి?
ఎడారీకరణ అంటే ఏమిటి? ఇది ఏ రకంగా సంభవిం స్తుందో వివరించండి?
వ్యర్ధ భూములను పునర్ వినియోగానికి తెచ్చే పద్ధతు లను పరిశీలించండి?

పేపర్-4
విభాగం-3
ఈ విభాగంలో ప్రధానంగా పర్యావరణ సమస్యలు, పర్యావరణ చట్టాలు, ఆవరణ వ్యవస్థలకు సంబంధించిన ప్రాథమిక అంశాలు, పర్యావరణ పరిరక్షణలో సమాచార సాంకేతిక విజ్ఞానం పాత్ర, సహజ వనరులు మొదలైన అంశాలు ఉన్నాయి.

ఈ విభాగం మీద పట్టు సాధించడం వల్ల కేవలం మెరుున్స్‌లోనేకాకుండా.. ఇంటర్వ్యూ దశలోను చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

ప్రిపరేషన్‌లో సంప్రదాయక పాఠ్యపుస్తకాలలో లభించే సమాచారంతోపాటు సంబంధిత సమకాలీ న సమాచారాన్ని కూడా సేకరించడం లాభిస్తుంది.

                                                                                    -గురజాల శ్రీనివాసరావు
                                                                                     సివిల్స్ సీనియర్ అధ్యాపకులు
                                                                                     ఆర్.సి. రెడ్డి స్టడీ సర్కిల్